444 74 53
Beyaz Masa
Şile Belediyesi
Tarihi ve Efsaneleri
Yazıyı Büyütmek İçin Tıklayınız...
Yazıyı Küçültmek İçin Tıklayınız...

Şile’nin ilk yerleşik kavmi Greklerdir. Şile’nin ismi de, antik Miletos’lu kavimlerinden ve onların güzellik ve doğa tutkularından gelir. Miletoslular’ın kentlerini, çevrenin doğal özelliklerinden esinlenerek adlandırdıkları bilinir. Bu ilk yerleşimcilerin, tepeleri renklendiren ve çevreye mis gibi kokular saçan mor çiçekleri görünce, kente kendi dillerinde ‘Mercanköşk’ adını verdikleri kabul edi
lir.
   Geçmişten bugüne Philee, Shila, Aschil, Artena, Kilio ve Kalpe gibi isimlerle anılan bu yerleşim yerinde, çok eski çağlardan bu yana yaşam belirtilerine rastlanır. Şile ve çevresinde araştırma yapan uzmanlar, bu bölgede yer alan sayısız mağaranın özellikle ilk çağlarda insanların yerleşimi için uygun olduğu yorumunu getirirler. Dere yataklarında bulunan çakmak taşlarından yapılmış aletler, buranın tarihinin Paleolitik ve Mezolitik devre kadar uzandığını gösterir.
 Araştırmalar bölgede Cilalı taş devrinden beri insanların yaşadığını ortaya koyar. Kefken ile Bulgaristan sınırı arasındaki Karadeniz sahil kesiminde yapılan prehistorik çalışmalar ve toplanan veriler, Şile’nin Ağva ve Sahilköy (Domalı) köylerinin İstanbul’un en eski buluntu yerleri arasında olduğunu doğrular.
 Şile’nin tarihi; istilalar, kuşatmalar, savaşlar ve farklı kültürlerin bölge üzerinde egemenlik kurma yolundaki çalışmaları ile doludur. Tarih içinde Hitit, Frigya, Lidya, Pers, Bithynia, Roma, Bizans egemenliğinden kalan bölge de, sonunda Kurtuluş Savaşı’nın ardından Türk topraklarına dâhil olur.
   Şile’nin içinde yer aldığı Kocaeli Yarımadası toprakları; Sakarya Nehri, İstanbul Boğazı, Karadeniz ve Marmara Denizi arasında yer alır. Bu bölge tarihçiler tarafından bithynia (Bitinya) memleketi olarak adlandırılır. Tarihçiler, Trakya kökenli bir kavim olan Bitinler’in M.Ö.8.YY’da Anadolu’ya göç ettiklerini kabul eder. Tarihçiler Bitinler’in bir kolu olan Tin denilen bir kavimden de bahseder. Araştırmalardan edinilen bulgular, Tinler’in Bitinler’le beraber Küçük Asya’ya, Bithynia (Kocaeli) Yarımadası’na göç ettiklerini ortaya koyar. Tinler kuzeyde sahillerde, Bitinler ise güneyde, memleketin iç taraflarında yerleşimler oluştururlar.
   Günümüzde Şile ilçesinin bulunduğu yerde kurulan ilk yerleşik kent Philee’nin; yaklaşık olarak M.Ö. 8. Yy’ da ilçenin kuzey kesiminde, deniz kıyısındaki kumsalın hemen ardında yükselen kayalar üzerinde inşa edildiği bilinir. Bu ilk yerleşik kenti kuranların kimler olduğu araştırıldığında, bulgular bizi Miletos’lu bir kavime yönlendirir.
 Şile çevresi çok engebeli bir arazi yapısına sahip olduğundan ve eski çağlarda kara tarafından ulaşımı çok güçleştirilecek şekilde sık ormanlarla kaplı bulunduğundan, uzun çağlar boyunca, bölgeye ulaşmanın sadece deniz yolu ile mümkün olduğu bilinir. Bu bilgiler ışığında Şile’ye yerleşen ilk toplulukların denizci bir kavim olduğu sonucu çıkar. Tarihe baktığımızda, Miletos’luları M.Ö. 8. yüzyıllarda Marmara Denizi kıyılarında bir takım ticaret kolonileri kurduğu görülür. M.Ö. 7.yüzyılda, bu sefer Karadeniz’e Miletos’luların Karadeniz sahillerinde de birçok güçlü kıyı şehirleri kurduğu bilinir.
Yalı, Uçurumaltı ve Tavanlı Mağaraları olarak adlandırılan bölgelerde bulunan izlerden anlaşıldığı kadarıyla, Şile’nin ya da ilk ismiyle Philee’nin bu dönemde küçük bir ticaret kenti olarak kurulduğu tarihçilerce kabul edilir. O dönemlerde kentin kurulduğu alanın Bithynia Krallığı’nın sınırları içerisinde kaldığı bilinmektedir. Ama tarihçiler, denizcilikle ilgilenmeyen Bitinler’in, Miletos’lulara karşı çıkmaktansa, onların denizcilikle ilgili deneyimlerinden faydalanmayı tercih ettiklerini düşünür. Bitinler ve Tinlerin bu yerleşime karşı çıkmadıkları ve ilerleyen dönemlerde yoğun ticaret bağlantıları kurdukları tahmin edilir.
 Çağlar boyunca Şile sayısız talanlar ve akınlarla karşılaşır, birçok uygarlığın egemenliği altına girer. Antik çağlardaki bu istilalar, günümüze dek uzanan efsanelere konu olur. Bu efsanelerin izini, geçmişten bugüne dek takip etmek mümkündür. Antik çağda Şile, önce Pers seferinden geri dönen Xenophon kumandasında Grek orduları tarafından ele geçirilir. Ardından, kıyı şeridini takip ederek ilerleyen Roma komutanı Lucullus, bu sakin balıkçı şehrini istila eder.
 Anabasis adlı kitabında, Xenophon, Şile civarında Bitinler’ den kaçarken on bin askeri ile saklandığı dev bir mağaradan bahseder. Onbinlerin saklandığı bu mağara, günümüzdeki Sofular Mağarası adıyla bilinir. Bir başka efsane, Şile’den hareketle yedi kez Truva’yı talan eden ordular tarafından ele geçirilen muazzam Truva hazinelerinin, şimdiki Şile Deniz Feneri’nin altında gömülü olduğunu söyler.
 Çağlar boyunca tüm bu saldırılara karşın ayakta kalmayı başaran Bitinler, küçük bir kabile devleti olarak başlayan uygarlıklarını M.Ö. 3.Yüzyılda bağımsız bir Helenistik Krallığa dönüştürürler. Bölgenin bu en eski sakinleri en parlak dönemlerini M.Ö. 2. Yüzyıl başlarında yaşarlar.
Tarih içinde, Lydialılar, Persler ve Galat’lardan sonra M.Ö. 1. Yüzyılda Romalılar buraya hâkim olur.
 Hristiyanlığın baskı altına alındığı dönemlerde özellikle M.S 3.yüzyılda, bazı Hristiyan gurupları Doğu Roma İmparatoru Diocletian’ın gazabından kaçarak Kızılca, İnkese ve Sofular köyleri yakınlarındaki mağaralara sığınırlar. Şile çevresindeki mağaralar On binlerin ordularından sonra ilk Hristiyanlara da güvenli bir sığınak olur. İlk Hristiyanların Romalılar tarafından hapsedildikleri bir cezaevi olarak kullanılan Gürlek Mağarası ise farklı bir kimlikle öne çıkar.
 Zaman içinde Cenevizliler, bir süre hâkim olur. O dönemden günümüze Şile’nin ünlü kalesi kalır. Ardından Selçuklular, 1050 yılında Şile’yi ele geçirir ancak 1097 yılında Haçlı orduları Şile’yi Selçuklulardan geri alır.1327 yılında Akçakoca Bey, Kocaeli Yarımadası’nın büyük bölümünü Osmanlı topraklarına katmasına karşın, Şile’yi Bizans hâkimiyetinden almayı başaramaz. Ancak yarımadaya, tüm bu bölgeyi fetheden komutanın adı verilir. İlk önceleri Akçakocaeli ya da Akçakocaili olarak anılan bölgenin adı, ilerleyen zaman içinde Kocaeli olarak dile yerleşir.
 Rum nüfusunun hâkim olduğu Şile çevresine, Selçuklular tarafından 14. Yüzyıldan itibaren Anadolu’dan getirilen Türkmen aşiretleri yerleştirilir. Türkmen aşiretleri, yerleştikleri bölgelere kendi isimlerini verirler. Hasanoğulları’ nın yerleştikleri yerin adı Hasan köyü olarak anılır. Benzer şekilde Çengiloğulları Çengelli köyüne, Gökçeler Göçe köyüne, Gökmenler; Karamandere köyüne, İsaoğulları; İsa köye, Yakupoğulları Yakuplu köyüne ismini verir.
 1391 yılında Sultan Yıldırım Bayezid kumandanlarından Kara Timurtaş Paşa’nın oğlu Yahşi Bey, Şile’yi alır. Ancak Yahşi Bey’in İstanbul kuşatmasına katılmak üzere İstanbul üzerine ilerlemesini fırsat gören Bizanslılar hemen ardından tekrar Şile üzerinde egemen olurlar. 1395 yılında Yahşi Bey Şile’yi ikinci defa fetheder ve Osmanlı topraklarına katar.
 Şile, Ocak 1401’de imzalanan anlaşma ile en sonunda resmi olarak Türk topraklarına katılır. Bu tarihten itibaren Şile, 1. Dünya Savaşı’na kadar 500 yıl boyunca Türklerin yönetiminde kalır.
 19. yüzyıl Osmanlı kayıtları incelendiğinde Şile kazasının 1846’da Zaptiye Müşirliği’ne bağlı olduğu görülür. Eski belgelere göre, 1876’da Şile kazası Dersaadet Şehremaneti’ne bağlanır. 1877 Devlet Salnamesi’nde ise Şile’nin, Zaptiye Nezareti’ne bağlı Üsküdar Mutasarrıflığı’na bağlı olduğu belirtilir.
 Osmanlı İmparatorluğu yenilip, Mondros Mütarekesi’ni imzalamak zorunda kaldığında Şile’nin egemenliği yeniden el değiştirir. Mondros Mütarekesi hükümleri gereğince 1920’de, silahtan arındırılan Boğazlar bölgesi sınırları içinde alınan Şile, İngilizler’in denetimine verilir.
 Şile 1920’de uğradığı İngiliz işgalinden, Türk ordularının İzmir’e girişinden sonra İstanbul üzerine yürüyen III. Kolordu birliklerinden bir süvari tümeni tarafından 7 Ekim 1922’de kurtarılır.
Cumhuriyet’in ilanı ile birlikte 1923’te ilk belediyelerden biri Şile’de kurulur. 1924’te bütün sancaklar vilayet yapıldığında, Şile idari olarak Üsküdar’a bağlı kalır. 1926’da yapılan yeni düzenlemeyle Üsküdar kaza haline getirilir ve İstanbul iline bağlanır. Şile 2004 yılında İstanbul Büyükşehir sınırları içine girer.
 
Fotoğfar galerisi için tıklayın
Markalarımız
Kardeş Şehirlerimiz
Belediyemizden Haberdar olmak için e-mail ile üye olabilirsiniz.
TC. Şile Belediyesi mobil uygulamasını çok yakında buradan İndirebilirsiniz.
Üsküdar Cad. No: 1 Şile / İstanbul Tüm içerik hakları Şile Belediyesine aittir.